Zeszyty "Aus Treuburgs Okelkammer” stanowią skarbnicę wiedzy o historii lokalnej (Heimatkunde) i genealogii (Familienforschung) powiatu oleckiego (Treuburg). Wśród autorów poszczególnych artykułów byli: Dr. Rudloff, Christian Grigat, Carl Walther Rathke, Hans Gruber, Dr. med. Alfred Lubenau, Karl Demmel, Michael Dressel. Zeszyty były wydawane i drukowane przez F. W. Czygana z Olecka.
Okelkammer - słowo to jest prawdopodobnie połączeniem potocznego słowa (używane m.in. w dawnych Prusach Wschodnich) "okel": poddasze z kątami. „Kammer” (komnata, izba, skarbiec, archiwum). Oznacza to miejsce, w którym przechowuje się rzeczy po przodkach lub relikty przeszłości. W tym kontekście „Okelkammer” to symboliczne określenie zbioru informacji, a nie nazwa pomieszczenia.
Z oleckich zakamarków.
NotebookLM
.
Zarys tematyczny poszczególnych zeszytów:
Zeszyt 1 (Hefte 1), 1937
Ten zeszyt wprowadza czytelników w fascynujący świat dawnych dokumentów kościelnych i codziennego życia w Marggrabowej na przełomie wieków. Za jego treść odpowiadał Siegfried Lehmann.
- Za niedostarczone głowy wróbli (Vor nicht abgelieferte Sperlingsköpfe). Artykuł ukazuje unikalne szczegóły z rachunków kościelnych z około 1701 roku. Obejmuje spisy podatników (w tym synów, córek, czeladników i służących), opłaty za pogrzeby i dzwonienie, a także kary, na przykład za pracę w niedzielę. Najbardziej intrygującą pozycją jest kara finansowa nakładana na społeczności, które nie dostarczyły wymaganej liczby głów wróbli, mających zwalczać plagę tych ptaków.
- Oleckie szkoły w czasach Fryderyka Wielkiego. Artykuł opisuje obraz trudnego losu wiejskich nauczycieli, borykających się z niedostatkiem, co jest udokumentowane w sprawozdaniach z wizytacji szkolnych z lat 1769–1772.
- Zeszyt zawiera również opis niezwykłego sporu spadkowego „Der Erbsttreit der „verwitweten Elisabeth Naporin geb. Hartknochen”” z około 1760 roku oraz „Tragikomödie aus dem Jahre 1795” – konfliktu między pastorem Paulinim a rektorem Corpesiusem.
- Przybliża historię kościoła ewangelickiego w Świętajnie (Schwentainen), który dwukrotnie płonął oraz opisuje opłakany stan wnętrza kościoła w Marggrabowej w 1773 r., gdzie posadzka była tak zniszczone, że proboszcz „sank in die Erde” (zapadał się w ziemi). Ukazuje też fatalne warunki mieszkaniowe diakona Kempena w tym samym czasie.
- Ważnym elementem jest zestawienie historycznych spisów nazwisk z Olecka i okolicznych wsi, rozpoczynających się od 1701 roku (Unsere Vorfahren).
Zeszyt 2 (Hefte 2), 1938
Drugi zeszyt koncentruje się na strukturach społecznych, prawnych i historycznych, szczególnie wokół Olecka. Za jego treść odpowiadał Albrecht Czygan.
- Omówiono „Über die Gesindeordnung von 1767” (Ustawę o służbie z 1767 r.), pruskie przepisy regulujące życie i pracę służby folwarcznej, zawierające szczegółowe przepisy dotyczące kar i obowiązku posyłania dzieci do szkoły.
- Przedstawia noty biograficzne o proboszczach i przełożonych kościelnych (Pfarrer und Kirchenvorsteher), katalog nauczycieli powiatu Treuburg około 1800 roku oraz listę duchownych pruskich z XVI wieku.
- Zawiera spis mieszkańców Olecka z 1593 roku i z 1634 roku, z podziałem na ulice. Ujawnia także szokujący „Ein Todesurteil aus dem Jahre 1807” (Wyrok śmierci z 1807 r.) wydany przez komisję wojskową na Georga Routha za zdradę i kradzież podczas okupacji francuskiej.
- Kontynuuje szczegółowe badania genealogiczne rodzinne: Kukulowski z Godziejewa (Rehfeld), Dziobek, Kleschnitzki z Mieruniszek, Gizycki-Gisevius, oraz Bandilla ze Świętajna.
Zeszyt 3 (Hefte 3) ), 1938
Aby ułatwić pracę genealogom, trzeci tom zbioru „Aus Treuburgs Okelkammer” zawiera jedynie informacje z rejestru osób zmarłych w parafii Treuburg w latach 1799–1805, dlatego nazwiska zmarłych uporządkowano alfabetycznie. Numery na końcu każdego akapitu wskazują stronę i numer listy.
Jednak samo to zestawienie nie w pełni spełniałoby wszystkie wymogi praktyczne, ponieważ brakuje w nim przejrzystego zestawienia nazwisk panieńskich zmarłych kobiet oraz wszystkich innych uwzględnionych nazwisk. W związku z tym konieczne było również uporządkowanie tych nazwisk alfabetycznie w osobnym indeksie na końcu każdego zeszytu (Heft).
Zeszyt 4 (Hefte 4), 1938
Zeszyt ten poświęcony jest głównie dogłębnej historii przygranicznej wsi Cimochy (Reuß) oraz genealogii w rejonie Orzechówka (Nußdorf). Za jego treść odpowiadał Siegfried Lehmann.
- Obszerna historyczna rozprawa autorstwa Christiana Grigata, opisująca położenie, znaczenie i warunki glebowe wsi Cimochy (Reuß). Historia ta sięga założenia wsi przez Księcia Albrechta i obejmuje odbudowę po dżumie.
- Szczegółowo opisuje „Russen-einfälle und Kämpfe” (Najazdy i walki z Rosjanami) oraz późniejszy okres powojenny.
- Przedstawia obszerne historie rodów, w tym z Orzechówka „Die Wittkes in Nußdorf” i „Die Heyducks in Nußdorf”, koncentrując się na związkach rodzinnych i majątkowych.
- Zawiera spis duchownych w Szarejkach (Schareyken) oraz historię założenia wsi Gorczyce (Gortzitzen, Gartenberg) i Gryzy (Giesen).
Zeszyt 5 (Hefte 5), 1939
Piąty zeszyt skupia się na historii majątków szlacheckich, lokalnej literaturze i tragicznym dziedzictwie najazdów tatarskich. Za jego treść odpowiadał Albrecht Czygan.
- Główny artykuł to „Zur Geschichte von Schönhoffstädt (Lakellen, jetzt Schönhofen)” (Historia Lakiel), opisujący losy majątku ziemskiego w XVI i XVII wieku.
- Wprowadza czytelnika w świat „Dichter aus Südostpreußen” (Poetów z Prus Południowo-Wschodnich), omawiając twórczość, która narodziła się w tej krainie.
- Artykuł „Unter der Geißel der Tataren” (Pod biczem Tatarów) opisuje straszliwe spustoszenie, jakiego dokonali Tatarzy w 1656 roku, łącznie z liczbą zabitych, uprowadzonych w niewolę (sprzedanych Turkom) i zniszczonych wsi.
- Zawiera „Kurze Auszüge aus der Geschichte der Dörfer des Kreises Treuburg” (Krótkie fragmenty historii różnych wsi w powiecie Treuburg).
- Zawiera historię rodziny chłopskiej Sud z Gut (Gutten) oraz historię wsi Golubie Wężewskie (Groß-Gollubien, Friedberg) i Golubki (Kalkhof Alt-Gollubien).
Zeszyt 6 (Hefte 6), 1940
Szósty zeszyt, opublikowany w czasie wojny, kontynuuje eksplorację historii regionu, skupiając się na zmianach geograficznych, konfliktach i lokalnych instytucjach. Za jego treść odpowiadał Albrecht Czygan.
- Opisuje „Geschichtliche Erinnerungstage verschiedener Dörfer des Kreises Treuburg” (Historyczne dni pamięci różnych wsi) oraz prezentuje „Das Eiben-Naturschutzgebiet des Kreises Treuburg” (Rezerwat cisów).
- Artykuł „Kriegsgreueltaten der Polen im Kreise Treuburg - aber vor fast 300 Jahren” (Okrucieństwa wojenne Polaków w powiecie Treuburg – sprzed prawie 300 lat) dokumentuje wydarzenia historyczne z okresu konfliktów w XVII wieku. Zawiera spisy strat w inwentarzu i plonach w różnych wsiach (jak Giesen, Grisen, Herrndorf, Nußdorf, Schwentainen, Soblollen).
- Obejmuje „Topographische Änderungen im Kreise Treuburg” (Zmiany topograficzne) oraz opis „Oletzkoische Maß” (Miary Oleckiej), czyli lokalnej jednostki miary ziemi.
- Zeszyt zawiera historię Apteki w Treuburgu od momentu jej założenia w 1748 roku do 1772 roku, rzucając światło na ówczesną medycynę i życie społeczne. Kontynuuje też spisy nauczycieli z około 1900 roku.
Zeszyty są dostępne do bezpłatnego pobrania na stronie internetowej VFFOW.
- "Aus Treuburgs Okelkammer" 1. Teil aus einer in sechs Folgen zwischen 1937 und 1940 veröffentlichten Serie aus dem Verlag der Treuburger Zeitung von Albrecht Czygan mit vielen Orts- und Familiennamen aus dem Kreis Oletzko/Treuburg.
- "Aus Treuburgs Okelkammer" 2. Teil aus einer in sechs Folgen zwischen 1937 und 1940 veröffentlichten Serie aus dem Verlag der Treuburger Zeitung von Albrecht Czygan mit vielen Orts- und Familiennamen aus dem Kreis Oletzko/Treuburg.
- "Aus Treuburgs Okelkammer" 3. Teil aus einer in sechs Folgen zwischen 1937 und 1940 veröffentlichten Serie aus dem Verlag der Treuburger Zeitung von Albrecht Czygan mit vielen Orts- und Familiennamen aus dem Kreis Oletzko/Treuburg.
- "Aus Treuburgs Okelkammer" 4. Teil aus einer in sechs Folgen zwischen 1937 und 1940 veröffentlichten Serie aus dem Verlag der Treuburger Zeitung von Albrecht Czygan mit vielen Orts- und Familiennamen aus dem Kreis Oletzko/Treuburg.
- "Aus Treuburgs Okelkammer" 5. Teil aus einer in sechs Folgen zwischen 1937 und 1940 veröffentlichten Serie aus dem Verlag der Treuburger Zeitung von Albrecht Czygan mit vielen Orts- und Familiennamen aus dem Kreis Oletzko/Treuburg.
- "Aus Treuburgs Okelkammer" 6. Teil aus einer in sechs Folgen zwischen 1937 und 1940 veröffentlichten Serie aus dem Verlag der Treuburger Zeitung von Albrecht Czygan mit vielen Orts- und Familiennamen aus dem Kreis Oletzko/Treuburg.
VFFOW - Über Grenzen hinweg Wurzeln finden
ONLINE-BIBLIOTHEK ALTER PUBLIKATIONEN
Hier entsteht eine Sammlung zum Teil längst vergessener Dokumente über Ost- und Westpreußen, von denen die meisten nur noch in wenigen Bibliotheken vorhanden sind. Hier kannst du sie online lesen und - wenn du sie dauerhaft haben möchtest - gerne auch zum eigenen Gebrauch downloaden. Doch nicht nur antiquarische Bücher, auch Film- und Tondokumente, Aufsätze und Manuskripte familienkundlicher Bedeutung über Ost- und Westpreußen findest du hier.
